ភ្នំពេញ ៖សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា មិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសណាមួយយកធ្វើជាអាវុធប្រឆាំងនឹងប្រទេសមួយផ្សេងទៀតឡើយ។ លើសពីនេះ គោលបំណងបង្ក្រាបបទល្មើសអនឡាញ ក៏មិនអាចយកធ្វើជា «លេស» ដើម្បីប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ឬចូលកាន់កាប់ទឹកដីអធិបតេយ្យរបស់រដ្ឋផ្សេងបានដែរ ព្រោះវាជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់អន្តរជាតិ។
សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្លែងបែបនេះក្នុងឱកាសអញ្ជើញជាអធិបតីបើក “សន្និសីទអន្តរជាតិស្តីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា(ICCOS) ក្រោមប្រធានបទ៖ រួមគ្នាឆ្ពោះទៅកាត់ផ្តាច់ច្រវាក់ និងបញ្ចប់ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា” ព្រឹកថ្ងៃពុធ ទី២៣ កញ្ញា ២០២៦។
សម្ដេចធិបតី នាយករដ្ឋមន្រ្ដី បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាចាត់ទុកការអនុវត្តច្បាប់ចំពោះកិច្ចការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានេះ គឺជាកាតព្វកិច្ចសន្ដិសុខជាតិអចិន្រ្តៃយ៍ ដែលមិនមែនគ្រាន់តែជាយុទ្ធនាការដើម្បីផ្សព្វផ្សាយដើម្បីបង្ហាញរូបភាពនោះទេ។ កម្ពុជាផ្ដោតលើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការកម្ចាត់បណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មឱ្យអស់ទាំងស្រុង និងការទប់ស្កាត់កុំឱ្យបណ្ដាញទាំងនេះលេចឡើងវិញ។
សម្ដេចធិបតី នាយករដ្ឋមន្រ្ដី បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានលុបបំបាត់ទាំងស្រុងនូវរាល់ទីតាំងឆបោកខ្នាតធំក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, បើទោះជាក្រុមឧក្រិដ្ឋជនព្យាយាមបំបែកខ្លួនទៅជាឧក្រិដ្ឋកម្មតូចៗ និងប្រតិបត្តិការដោយមិនមានមជ្ឈមណ្ឌលកណ្ដាល ហើយថែមទាំងកំណត់គោលដៅឆបោកមកលើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរក៏ដោយ ក៏កងកម្លាំងអនុវត្តច្បាប់របស់យើងនៅតែរក្សាការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ និងត្រៀមខ្លួនជានិច្ចដើម្បីបង្ក្រាប និងលុបបំបាត់ឱ្យបានភ្លាមៗនូវរាល់ការគំរាមកំហែងដែលកំពុងកើតឡើង។
សម្ដេចធិបតី នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានថ្លែងថា «កម្ពុជាចាត់ទុកការអនុវត្តច្បាប់ចំពោះការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ជាកាតព្វកិច្ចសន្ដិសុខជាតិអចិន្រ្តៃយ៍ មិនមែនគ្រាន់តែជាយុទ្ធនាការ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយបង្ហាញរូបភាពនោះទេ»
សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ៖ «កម្ពុជានឹងមិនអនុញ្ញាតឱ្យបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋជន ឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាមកបំផ្លាញវឌ្ឍនភាពរបស់ប្រទេស និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនកម្ពុជានោះឡើយ»។
សម្ដេចធិបតី នាយករដ្ឋមន្រ្ដី បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាចាត់ទុកការអនុវត្តច្បាប់ចំពោះកិច្ចការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា គឺជាកាតព្វកិច្ចសន្ដិសុខជាតិអចិន្រ្តៃយ៍ ដែលមិនមែនគ្រាន់តែជាយុទ្ធនាការដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ ឬបង្ហាញរូបភាពនោះទេ។ កម្ពុជាផ្ដោតលើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការកម្ចាត់បណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មឱ្យអស់ទាំងស្រុង និងការទប់ស្កាត់កុំឱ្យបណ្ដាញទាំងនេះលេចឡើងវិញ។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា សម្តេចមានសេចក្តីរីករាយសូមស្វាគមន៍វត្តមានរបស់អស់លោក លោកស្រី មកកាន់រាជធានីភ្នំពេញ សម្រាប់សន្និសីទអន្តរជាតិស្ដីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ក្រោមប្រធានបទ «រួមគ្នាឆ្ពោះទៅរកការកាត់ផ្តាច់ច្រវ៉ាក់ និងបញ្ចប់ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា»។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា ក្នុងនាមរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះការគាំទ្ររបស់អង្គការនគរបាលព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (INTERPOL) ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រចាំតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិក(UNODC-ROSEAP) និងមជ្ឈមណ្ឌលសហប្រតិបត្តិសន្តិសុខ និងសមាហរណកម្មអនុវត្តច្បាប់ មេគង្គ-ឡានឆាង (LMLECC)។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា យើងជួបជុំគ្នានៅថ្ងៃនេះ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈ និងដើម្បីបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នា និងដាច់ខាតប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងដ៏ស្មុគស្មាញបំផុតមួយ នៃយុគសម័យឌីជីថលរបស់យើង។ ភាពជាអ្នកដឹកនាំពិតប្រាកដ និងអភិបាលកិច្ចប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ទាមទារឱ្យយើងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រឈមដ៏បន្ទាន់ដោយភាពច្បាស់លាស់ និងការប្តេជ្ញាចិត្ត។ ការប្រឈមមុខនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនដែលកំពុងកើតមាននេះ ទាមទារនូវភាពក្លាហានក្នុងការទទួលយកការពិតដ៏លំបាកមួយដោយផ្ទាល់ ទទួលស្គាល់ភាពងាយរងគ្រោះជាប្រព័ន្ធ និងដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញដោយគ្មានការស្ទាក់ស្ទើរ ឬការយោគយល់ឡើយ។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា បុព្វបុរសខ្មែរបានកសាងប្រាសាទអង្គរវត្តដ៏អស្ចារ្យ និងបានបន្សល់ទុកនូវអរិយធម៌ដ៏ល្បីល្បាញសម្រាប់មនុស្សជាតិ ដែលមានភាពអស្ចារ្យ និងកេរដំណែលស្ថិតស្ថេរ។ ក្នុងនាមជាអ្នកបន្តជំនាន់ យើងមានទំនួលខុសត្រូវដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមក្នុងការការពារកិត្តិយសរបស់កម្ពុជា និងធានាថា ប្រទេសរបស់យើងបន្តត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រទេសដែលមានបេតិកភណ្ឌ ភាពធន់ សន្តិភាព និងវឌ្ឍនភាព។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា គោលនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះរបស់សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ បានបញ្ចប់ជម្លោះផ្ទៃក្នុង និងភាពចលាចលក្នុងសង្គមអស់រយៈពេលកន្លះសហវត្សរ៍។ ក្នុងរយៈពេល២៧ឆ្នាំកន្លងមកនេះ កម្ពុជាបានកសាងសង្គមមួយដែលរីកចម្រើនលើមូលដ្ឋាននៃសន្តិភាព និងស្ថិរភាព។ កម្ពុជាបានសម្រេចវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម និងការកសាងស្ថាប័ន ដោយបានកែលម្អជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនយើងជាបន្តបន្ទាប់។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងដោយបញ្ជាក់ជំហរឱ្យបានច្បាស់ថា កម្ពុជានឹងមិនក្លាយជាទីសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាឡើយ! ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែននេះ គឺជាបាតុភូតថ្មីៗក្រោយវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ ដែលមានលក្ខណៈប្លែកទាំងស្រុងពីវប្បធម៌ គុណតម្លៃ និងអត្តសញ្ញាណជាតិរបស់យើង។ កម្ពុជានឹងមិនអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមឧក្រិដ្ឋជនបំផ្លាញវឌ្ឍនភាពរបស់ប្រទេសយើង និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាជាង១៧លាននាក់នោះឡើយ។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា ឧស្សាហកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាមិនបានចាប់ផ្តើមនៅកម្ពុជាទេ។ ហើយវាក៏មិនត្រូវបានកំណត់ត្រឹមតែកម្ពុជាដែរ។ ការប៉ះពាល់ដំបូងរបស់កម្ពុជាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការរីកលូតលាស់នៃការលេងល្បែងអនឡាញ និងអាជីវកម្មដែលទាក់ទងនឹងកាស៊ីណូ។ លើសពីនេះ បណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មបានបន្តវិវឌ្ឍ និងសម្របខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័សឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ បណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនឆ្លងដែនបានកេងប្រវ័ញ្ចអចលនទ្រព្យ ចន្លោះប្រហោងនៃបទប្បញ្ញត្តិ និងបណ្តាញទូរគមនាគមន៍ឆ្លងដែនដ៏ស្មុគស្មាញ ដើម្បីបង្កើតប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៃការឆបោកឆ្លងដែន។
កម្ពុជាទទួលខុសត្រូវពេញលេញក្នុងការធានាសន្តិសុខព្រំដែនរបស់យើង ការអនុវត្តច្បាប់របស់យើង និងការស្តារឡើងវិញនូវបូរណភាពនៃដែនយុត្តាធិការជាតិរបស់យើង។ គណនេយ្យភាពត្រូវតែបង្ហាញឱ្យឃើញតាមរយៈសកម្មភាពផ្ទៃក្នុងដែលមិនយោគយល់ឡើយ។ សម្រាប់ហេតុផលនេះ ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ យើងបានលើកកម្ពស់រចនាសម្ព័ន្ធបញ្ជាការរបស់យើងទៅជាគណៈកម្មការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (CCOS) ក្រោមការដឹកនាំផ្ទាល់របស់សម្តេច។
លើសពីនេះ កម្ពុជាបានអនុម័តច្បាប់ស្តីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីបិទចន្លោះប្រហោងផ្នែកច្បាប់របស់យើង។ វិធានការដាច់ខាតទាំងនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យយើងអនុវត្តយុទ្ធនាការដែលមានលក្ខណៈឯកភាព ដែលមានការចូលរួមគ្រប់ស្ថាប័នរបស់រដ្ឋាភិបាល និងគ្រប់ផ្នែកនៃសង្គមទាំងមូល ក្នុងគោលបំណងកម្ចាត់បណ្តាញទាំងនេះឱ្យអស់។ យើងចាត់ទុកការអនុវត្តច្បាប់ជាកាតព្វកិច្ចសន្តិសុខជាតិអចិន្ត្រៃយ៍ មិនមែនជាយុទ្ធនាការដើម្បីផ្សព្វផ្សាយរូបភាពនោះទេ។ យើងផ្តោតការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់យើងលើការលុបបំបាត់បណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មជាអចិន្ត្រៃយ៍ ការទប់ស្កាត់ការកើតឡើងវិញរបស់ពួកគេ។ យើងបានបង្ក្រាបទាំងស្រុងនូវរាល់ទីតាំងឆបោកទ្រង់ទ្រាយធំទាំងអស់នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ទោះបីជាក្រុមឧក្រិដ្ឋជនព្យាយាមបំបែកខ្លួនទៅជាបណ្តាញតូចៗដែលនិងប្រតិបត្តិការដោយគ្មានទីស្នាក់ការកណ្តាល ហើយនិងមានផែនការកំណត់គោលដៅលើពលរដ្ឋរបស់ខ្មែរក៏ដោយ ប៉ុន្តែកងកម្លាំងអនុវត្តច្បាប់របស់យើង នៅតែរក្សាការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ និងត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីបង្ក្រាបរាល់ការគំរាមកំហែងដែលកំពុងកើតមាន។
ដើម្បីពង្រឹងការការពារជាតិរបស់យើងប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតនាពេលអនាគត កម្ពុជាកំពុងពន្លឿនការអភិវឌ្ឍនីតិកម្មឯកទេស រួមទាំងច្បាប់ស្តីពីសន្តិសុខតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត ច្បាប់ស្តីពីឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងក្របខណ្ឌគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិនិម្មិតដែលនឹងមកដល់។ លើសពីនេះ កម្ពុជាកាលពីឆ្នាំមុនបានក្លាយជារដ្ឋភាគីហត្ថលេខីនៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។
កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិនេះមានសារៈសំខាន់ចំពោះសមិទ្ធផលរបស់យើងក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។ ឆ្លៀតក្នុងឱកាសនេះ សម្តេចសូមថ្លែងអំណរគុណចំពោះដៃគូសំខាន់ៗ និងភ្នាក់ងារអនុវត្តច្បាប់របស់យើងពីប្រទេសចិន សហរដ្ឋអាមេរិក ជប៉ុន សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ អូស្ត្រាលី រដ្ឋជាសមាជិកអាស៊ាន ប្រទេសដៃគូផ្សេងទៀត និងអង្គការអន្តរជាតិ រួមមាន UNODC, INTERPOL និង IOM។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា បទពិសោធន៍ជួរមុខដ៏ខ្លាំងក្លារបស់យើងក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ បានផ្តល់មេរៀនដ៏សំខាន់ដែល ឥឡូវនេះបានកំណត់ក្របខណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្ររបស់យើង និងអាចផ្តល់នូវការយល់ដឹងដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ដៃគូរបស់យើង។
សំខាន់បំផុត ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ទាមទារឱ្យលើកកម្ពស់ការគំរាមកំហែងនេះទៅជាអាទិភាពសន្តិសុខជាតិកម្រិតខ្ពស់បំផុត។ ការបង្កើតស្ថាប័នកណ្តាលដូចជា គណៈកម្មការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា គឺមានសារៈសំខាន់ក្នុងការធ្វើសមកាលកម្មការចែករំលែកព័ត៌មាន ព័ត៌មានស៊ើបការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ ការអនុវត្តច្បាប់ និងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនៅទូទាំងសសរស្តម្ភរដ្ឋទាំងអស់។
ការអនុវត្តចុះបង្រ្កាបជាយុទ្ធសាស្ត្រត្រូវតែត្រូវបានពង្រឹងដោយច្បាប់ដែលកំណត់គោលដៅលើបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងមូល។ ច្បាប់សម័យទំនើបប្រឆាំងការឆបោក តាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទំនើបត្រូវតែកំណត់ការទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌយ៉ាងច្បាស់លាស់ មិនត្រឹមតែសម្រាប់ប្រតិបត្តិករជួរមុខប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏សម្រាប់មេខ្លោង អ្នកវិនិយោគ អ្នកជ្រើសរើសបុគ្គលិក ម្ចាស់អចលនទ្រព្យ និងអ្នកសម្របសម្រួលផងដែរ។
អាជ្ញាធរត្រូវតែសម្របខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័សទៅនឹងយុទ្ធសាស្ត្រផ្លាស់ប្តូររបស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជន។ នៅពេលដែលទីតាំងត្រូវបានរំខាន ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនបំបែកខ្លួនទៅជា ក្រុមតូចៗដែលលាក់ខ្លួននៅទីតាំងផ្សេងៗ និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។ ក្នុងពេលដំណាលគ្នា យុទ្ធសាស្ត្រអនុវត្តច្បាប់ត្រូវតែបង្វែរទៅរកការត្រួតពិនិត្យ អន្តោប្រវេសន៍យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ការប្រមូលព័ត៌មានស៊ើបការណ៍ឌីជីថលជាបន្តបន្ទាប់ និងការចុះត្រួតពិនិត្យនៅនឹងកន្លែង។
ស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងនូវក្រមសីលធម៌។ ប្រតិបត្តិការឆបោកឆ្លងដែនភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើការជួញដូរមនុស្ស ការជ្រើសរើសបោកប្រាស់ និងការបង្ខិតបង្ខំឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ។ យើងត្រូវតែធានាថាជនរងគ្រោះដែលត្រូវបានជួញដូរដែលត្រូវបានបង្ខិតបង្ខំឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើឆបោក ត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ ការពារ បែងចែកពីអ្នកប្រព្រឹត្តដោយស្ម័គ្រចិត្ត ផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ និងត្រូវបានបញ្ជូនត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតរបស់ពួកគេវិញដោយសុវត្ថិភាព។ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនត្រូវបាន ជំរុញដោយការលើកទឹកចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុមហាសាល និងទទួលបានការគាំទ្រដោយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបបំផុត។ ជាការឆ្លើយតប សាមគ្គីភាពអន្តរជាតិរបស់យើងត្រូវតែរឹងមាំជាងមុន ដោយមានការគាំទ្រពីយន្តការអនុវត្តច្បាប់ទំនើប ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងសហការគ្នាពិតប្រាកដ។
សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា បញ្ហាឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា មិនគួរត្រូវបានប្រទេសណាមួយប្រើជាអាវុធប្រឆាំងនឹងប្រទេសមួយផ្សេងទៀតឡើយ។ គោលបំណងប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាក៏មិនគួរត្រូវបានប្រទេសណាមួយប្រើជាលេសដើម្បីប្រើកម្លាំងវាយប្រហារ ឬកាន់កាប់ទឹកដីអធិបតេយ្យរបស់ប្រទេសមួយផ្សេងទៀត ដែលជាការរំលោភបំពានយ៉ាងច្បាស់លាស់លើគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ។ បាតុភូតនេះបានកើតឡើងជាអកុសលមកលើប្រទេសកម្ពុជាក្នុងជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ។
កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាគួរតែជាហេតុផលសម្រាប់បណ្តាប្រទេសនានាធ្វើការរួមគ្នាដោយស្មោះត្រង់ និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសម្រាប់ផលប្រយោជន៍រួម។ មិនមានប្រទេសណាមួយអាចដោះស្រាយ បញ្ហាប្រឈមឆ្លងដែននេះដោយប្រសិទ្ធភាពតែម្នាក់ឯងបានឡើយ។រក្សាសិទ្ធិដោយ ៖សុទ្ធលី
